“Nghề và làng nghề truyền thống – Tiềm năng và định hướng phát triển”

Hội thảo “Nghề và làng nghề truyền thống – Tiềm năng và định hướng phát triển” được tổ chức sáng ngày 14/6/2009 tại Trung tâm Dịch vụ du lịch Festival Huế. Hội thảo được tổ chức bởi Ban tổ chức Hội chợ triển lãm Làng nghề Việt Nam 2009 và Ban tổ chức Festival Làng nghề truyền thống Huế 2009.

Nghề và làng nghề thủ công cổ truyền là một lĩnh vực đa diện, đa ý nghĩa. Số phận của nó phản ánh đầy đủ những đặc điểm lịch sử - xã hội  của đất nước. Trong định hướng “Di sản văn hóa với hội nhập và phát triển”, nghề - làng nghề - nghệ nhân là những mối liên quan cần có sự quan tâm chính đáng và sâu sát.

Kỷ yếu Hội thảo tập hợp 30 báo cáo của 33 tác giả, tất cả tập trung vào một số vấn đề mang tính mấu chốt, quan hệ chặt chẽ và khó tách rời nhau. Tại Hội thảo sáng nay, những nhóm vấn đề được tập trung trao đổi:

Nhóm thứ nhất: gồm hai cụm vấn đề được tập trung: Vai trò của làng nghề và Nhận diện làng nghề trong điều kiện xã hội hôm nay.

Nhóm thứ hai: Tiềm năng và định hướng phát triển: Những mới quan hệ giữa tiềm năng và giải pháp, tiềm năng với các loại hình hoạt động văn hóa nghệ thuật; Định hướng về nghề và làng nghề cụ thể; Những kinh nghiệm và mô hình sáng tạo.

Bên cạnh đó, hội nghị còn đặc biệt quan tâm các vấn đề thời sự hiện nay:

Trách nhiệm của các cơ quan công quyền: Hiện tại, có 3 cơ quan liên quan trực tiếp đến nghề và làng nghề truyền thống trong một địa phương là Sở Khoa học – Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch. Ai đảm nhận trách nhiệm chính và cơ chế phối kết hợp như thế nào để nghề và làng nghề không phải “loay hoay, bối rối” tìm hướng đi?

Việc tôn vinh nghệ nhân: Nghệ nhân là yếu tố quyết định sự tồn vong của nghề thủ công truyền thống. Chúng ta đã có những danh hiệu cao quý cho các nghệ nhân như Nghệ nhân Thừa Thiên Huế của UBND Tỉnh, Nghệ nhân dân gian của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam. Điều 26 luật Di sản văn hóa nêu chung chung “Nhà nước tôn vinh…” mà không nói rõ tôn vinh như thế nào và ai đứng ra lo liệu, chính sách và quyền lợi của những nghệ nhân được tôn vinh là gì?. Hiện nay, theo Luật Thi đua khen thưởng sửa đổi, đã có hai danh hiệu cấp quốc gia cho nghệ nhân thủ công là Nghệ nhân nhân dân và Nghệ nhân ưu tú. Tuy nhiên, cũng chưa có Thông tư thi hành Luật này. Bộ Công Thương đang được Chính phủ giao thực hiện xét phong tặng danh hiệu này.

Cả một đời cống hiến không mưu cầu quyền lợi của các nghệ nhân, nay đến tuổi thất thập cổ lai hy, chúng ta cần có những hành động chăm lo cụ thể: cơ chế hành nghề với các chế độ bảo hiểm y tế, lao động liên quan, sâu sắc đến chế độ chăm lo khi các nghệ nhân qua đời,… Ấm lòng nghệ nhân và góp phần di dưỡng tinh thần cống hiến của lớp người kế cận là điều cần được quan tâm ngay.

Với Huế, Nghề và làng nghề là giá trị thứ ba đã và đang được quan tâm: Với Huế, bên cạnh hai giá trị Văn hóa Quần thể di tích Cố Đô Huế và Nhã Nhạc cung đình Huế, nghề và làng nghề là giá trị thứ ba đã và đang được quan tâm. Và, Pháp Lam là mối quan tâm trước tiên với việc hình thành lại làng nghề cho loại hình này. Công tác này cần được quan tâm để bảo tồn và phát triển những giá trị vật thể và phi vật thể, khẳng định Huế là trung tâm hội tụ và tỏa sáng văn hóa.

Hy vọng rằng, với sự quan tâm của các cấp chính quyền, các nhà nghiên cứu, và nhất là tâm huyết của các nghệ nhân - nghệ sĩ đi trước sẽ là nền tảng để nghề và làng nghề truyền thống Việt Nam khẳng định được giá trị của mình trong thời kinh tế phát triển và hội nhập, với chính bản sắc riêng có của chúng ta.

Theo Khám Phá Huế
 
---