Ðiện Hòn Chén

Ðối diện với đồi Vọng Cảnh, Ðiện Hòn Chén cheo leo bên triền núi Ngọc trản, nhìn thăm thẳm xuống vực sông. Ngọc Trản là hình chén ngọc úp xuống, nôm na gọi là Hòn Chén. Ðiện Hòn Chén là nơi ngày xưa người Chàm thờ nữ thần Ponagar, sau đó người Việt theo Thiên Tiên Thánh Giáo tiếp tục thờ bà dưới xưng Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Tiếp nhận từ người Chăm một di tích tôn giáo độc đáo như điện Hòn Chén, người Việt dễ dàng dung hợp được cả một tín ngưỡng thần linh mang sắc thái riêng của người Chăm. Từ năm 1954, Liễu Hạnh Công Chúa, tức là Vân Hương Thánh Mẫu cũng được đưa vào thờ ở đây. Ngoài ra, tại điện Hòn Chén, người ta còn thờ Phật, thờ Thánh Quan Công và hơn 100 vị thần thánh khác thuộc vào hàng đồ đệ của các thánh thần nói trên. Ngày nay, điện Hòn Chén được nhiều người biết đến không phải vì đó là một di tích tôn giáo cho bằng đó là một di tích kiến trúc phong cảnh. Công trình kiến trúc tôn giáo ấy đã được người xưa lồng vào trong một cảnh thơ mộng hữu tình của núi sông xứ Huế.

Ðiện có từ lâu đời, thờ vị nữ thần Thiên Y - A - Na thuộc tín ngưỡng của người Champa. Trước đó kiến trúc thế nào không rõ, song vào năm 1832 vua Minh Mạng mới bắt đầu ra lệnh sửa sang, và mở rộng điện thờ nữ thần Thiên Y - A - Na, hàng năm đều có tế lễ. Năm 1882, vua Ðồng Khánh lại cho tu sửa điện quy mô hơn và đổi tên là HUỆ NAM ÐIỆN. Hiện nay điện Hòn Chén đã và đang được tiếp tục tu sửa, trong điện còn bảo lưu một số cổ vật thờ cúng có giá trị. Ðến Huế, du khách đi thăm điện Hòn Chén bằng thuyền trên Sông Hương thì thật là tuyệt vời.
 
---